độc cần

độc cần

Một cây độc cần mọc bên bờ suối.

Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Một loại cây thuộc họ Hoa tán, có chứa chất độc mạnh: "độc cần" chỉ cây thân thảo, lá giống mùi tây, hoa nhỏ màu trắng, thường mọc hoang ở nơi ẩm ướt. Toàn thân cây chứa alkaloid cực độc, có thể gây tử vong nếu ăn phải.
    • Tên gọi chung cho một số loài cây có độc tính cao: trong tiếng Việt, "độc cần" cũng được dùng để chỉ các loại cây có hình dáng tương tự thuộc chi Conium hoặc họ Hoa tán.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Cây độc cần thường bị nhầm với rau cần ăn được, gây ngộ độc chết người. (Cây độc cần có hình dáng giống rau cần thông thường, nhưng chứa độc tố nguy hiểm.)
    • Trong lịch sử, độc cần được dùng để hành quyết triết gia Socrates. (Theo sử sách, Socrates bị ép uống chiết xuất từ cây độc cần.)
    • Không nên hái các loại cây mọc hoang ven suối vì có thể lẫn độc cần. (Cây độc cần mọc hoang gần nguồn nước, rất dễ nhầm lẫn.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "độc cần nước": một loài cây độc khác thuộc họ Hoa tán, thường mọc ở vùng đầm lầy, có độc tính mạnh hơn độc cần thường.

    • Độc cần nước là loài nguy hiểm nhất trong họ cây độc cần. (Loài này chứa cicutoxin, chất độc thần kinh cực mạnh.)

  • "nhiễm độc cần": tình trạng ngộ độc do ăn phải cây độc cần.

    • Triệu chứng nhiễm độc cần bao gồm co giật, tê liệt và suy hô hấp. (Ngộ độc độc cần cần cấp cứu y tế ngay lập tức.)
Biến thể và từ gần giống

  • Cần độc (danh từ): tên gọi khác của cây độc cần, nhấn mạnh tính chất nguy hiểm.

    • Cần độc mọc dại ven đường là mối nguy cho gia súc. (Cần độc có thể gây chết gia súc nếu ăn phải.)

  • Cần tây (danh từ): loại rau ăn được, khác hẳn với độc cần về hình dáng và tính chất.

    • Cần tây có thân mập, lá to, vị thơm, không độc. (Cần tây an toàn để ăn sống hoặc nấu chín.)
Từ đồng nghĩa
  • Cây cần độc: cách gọi phổ biến trong dân gian để chỉ loại cây này.
  • Hoa tán độc: thuật ngữ thực vật học chỉ nhóm cây họ Hoa tán có độc.
  • Conium: tên khoa học của chi độc cần (thường dùng trong văn bản chuyên ngành).
Thành ngữ liên quan
  • Uống độc cần: hành động tự sát hoặc bị ép buộc kết thúc cuộc đời bằng chất độc từ cây độc cần (thường nhắc đến cái chết của Socrates).
    • Ông ta chọn uống độc cần thay vì chịu nhục. (Hành động này tượng trưng cho sự hy sinh vì lý tưởng.)
  • Độc cần trong bát canh: ẩn dụ về nguy hiểm tiềm ẩn trong những thứ tưởng chừng vô hại.
    • Đừng để độc cần trong bát canh làm hỏng bữa ăn của bạn. (Hãy cẩn thận với những rủi ro ẩn giấu.)